ŠKODA Tudor – powojenne porządki

Trudna, wojenna sytuacja zagarniętej przez okupanta fabryki, przypieczętowana nalotem bombowym w ostatnich godzinach światowego konfliktu, nie wróżyła najlepiej na przyszłość. Zakres prac i koszty powrotu zakładów na tory produkcji cywilnej nie pozostawiały złudzeń, co do szans wypełnienia się scenariusza szybkiego renesansu.

 

Rzeczywiste wyrwy w ścianach i dachach budynków oraz metaforyczne w kadrach, zrabowanej dokumentacji i utraconym wyposażeniu zakładów, potrzebowały czasu na zasklepienie się.   Przetrwałe tu i ówdzie zapasy części pozwoliły na montaż, w prowizorycznych warunkach, krótkich serii kilku przedwojennych modeli, lecz z oczywistych względów nie można było wiązać z nimi tak przyszłości zakładów, jak i marki. Wyważając ambicje z możliwościami, zdecydowano o rozwiązaniu przejściowym i zarazem najmniej ryzykownym, polegającym na doraźnej modernizacji najpopularniejszej konstrukcji w dotychczasowej historii wytwórni – modelu Popular.

Tudor detal

Tym samym nowa ŠKODA 1101, wprowadzona do sprzedaży w sezonie 1946 stanowiła w istocie kolejną ewolucję Populara, tym razem odmiany 1101 z lat 1940-44. Do tego niezbyt rozległą w obszarze wizualnym i absolutnie umiarkowaną pod względem technicznym. Zasadniczą zmianę w cechach konstrukcyjnych rodziny Popular wprowadzono jeszcze w trakcie sezonu 1939.  Było nią zastąpienie skrzyni biegów, umieszczonej we wspólnej obudowie z przekładnią główną w zespole osi tylnej, skrzynią umieszczoną tuż za silnikiem. Ta modyfikacja wymusiła wydłużenie rozwidlenia przedniej części ramy, przechodzącej w swej dalszej części w centralną rurę nośną. Tym samym, powojenną ewolucję Populara, opuszczającego bramy w międzyczasie znacjonalizowanej fabryki Mladá Boleslav, wyróżniał na pierwszy rzut oka nowy, trójkątny wlot powietrza z ośmioma poziomymi listwami i reflektory zintegrowane z nieco przemodelowanymi błotnikami przednimi. We wnętrzu pojazdu, największą innowacją okazała się całkowicie nowa tablica przyrządów z – premierowo – wygospodarowanym miejscem na odbiornik radiowy.

Pierwsze egzemplarze 1101 z dwudrzwiowymi, zamkniętymi nadwoziami (od określenia ‘two door’ nazywanymi powszechnie ‘tudorami’) opuściły bramy fabryki Mladá Boleslav w maju 1946 roku. Niejednokrotnie na samych obręczach, gdyż potężne problemy fabryki z zakupem ogumienia zmuszały ją do sprzedaży całych partii pojazdów pozbawionych opon. Organizacja tych ostatnich stawała się już zmartwieniem nabywców. Podobne niedostatki dotyczyły całego szeregu części lub komponentów, przez co produkcja nowych, małych modeli ŠKODY nie mogła nabrać właściwego rytmu, mimo potężnego zaangażowania w prace fabrycznej załogi. Szybkości całego procesu nie wspomagała także technologia wykańczania nadwozi nitrocelulozowymi lakierami o długim czasie schnięcia.

Kvasiny oraz Vrchlabí, obecnie ważne fabryki w strukturach marki i całego koncernu. Fabryka macierzysta dostarczała podwykonawcom kompletne podwozia wyposażone w przednie, stalowe części karoserii i pozbawione płyt podłogowych. Pierwszą odmianą pochodną 1101 został zamknięty, użytkowy furgon, bez bocznego przeszklenia. Jego wzorzec ukończono w Mladá Boleslav jeszcze w kwietniu 1946 roku, a produkcja ruszyła we Vrchlabí tuż po wakacjach tego samego roku. W tym samym miejscu budowano bodaj najpopularniejszą odmianę 1101, rozwiniętą bezpośrednio z wersji furgon. Była nią modyfikacja sanitarna z osobliwie przetłoczoną wewnętrzną ścianką działową, ratującą cenne centymetry na nosze z pacjentem. Wersja sanitarna była jedyną odmianą 1101 wyposażaną standardowo w nagrzewnicę wnętrza, wykorzystującą ciepło gazów spalinowych. Nadwozia sanitarek pokrywano lakierami w kolorach kości słoniowej lub srebrnym metalicznym, a do grudnia 1951 roku, wyłącznie w zakładach Vrchlabi, powstało 4 561 pojazdów tego typu.

Do pozostałych wykonań nadwoziowych, już typowo osobowych 1101-ek zaliczyć trzeba odmianę roadster (nieliczna produkcja 1948-51, Vrchlabi i Kvasiny), półkabriolet (1946-51, Mladá Boleslav) oraz czterodrzwiowego sedana (1948-51, fabryka Mladá Boleslav). Paletę pojazdów o przeznaczeniu użytkowym uzupełniały wspomniane zamknięte, dwumiejscowe furgony (od 1946 do 1952, Vrchlabí, wśród nich słynne wersje pocztowe, wykorzystywane także w Polsce) i przeszklone kombi STW z drugim rzędem siedzeń (1949-52, różni producenci i wykonania). Te ostatnie występowały równocześnie w odmianach z zewnętrznym oblachowaniem lub widocznym, drewnianym żebrowaniem, wypełnionym panelami wykonanymi ze sklejki lub płyt bakelitowych. Egzemplarze utrzymane w lokalnym stylu woody, jako jedyne w gamie, wyróżniały się drzwiami zawieszonymi na swych przednich krawędziach – wyprzedając model 1200, uznawany za prekursora tego rozwiązania w marce. Opracowanych odmian czteromiejscowego kabrioletu oraz sedana ze składanym dachem (czterodrzwiowego półkabrioletu), ostatecznie do produkcji nie wdrożono.

Tudory trzy

Oficjalna cena pojazdu, realizowanego w systemie przydziałów, sięgała w roku 1947 90 tysięcy koron, przy średnich zarobkach nieprzekraczających czterech tysięcy koron. Jednakże w tym samym czasie, w realiach wolnorynkowych, nowe ŠKODY 1101 potrafiły zmieniać właścicieli za sumy sięgające 400 tysięcy koron.

Od wiosny roku 1949 ofertę modelu uzupełniono o wersję 1102. Jednak powszechnie kojarzone z „dwójką” elementy – odmienny wlot powietrza z pięcioma grubymi żebrami oraz mechanizm zmiany biegów umieszczony pod kierownicą, zamiast w podłodze, nie są jej pewnymi wyróżnikami. Oba wykonania budowano i modyfikowano równolegle, kpiąc sobie z przyszłego położenia historyków motoryzacji i kolekcjonerów. W dużym uproszczeniu można przyjąć, że domeną 1102 stały się odmiany osobowe (głównie czterodrzwiowa) i eksport, a 1101 – wykonania podstawowe, użytkowe i rynek wewnętrzny. I o ile ostatni egzemplarz modelu 1102 opuścił fabrykę macierzystą w dniu 31 października 1951 roku, to 1101 – mury filii Vrchlabí, dopiero 23 maja roku 1952.

 

Tomasz Orlik, automobilista

 
Źródło: Škoda

 

Dane techniczne samochodu ŠKODA 1101 „Tudor” (Typ 938 – nadwozie podstawowe), 1946

  • silnik: rzędowy, czterocylindrowy, czterosuwowy; górnozaworowy OHV, chłodzony cieczą w  obiegu wymuszonym – układ z termostatem i stale pracującym wentylatorem chłodnicy; wał korbowy podparty w  trzech punktach; rozrząd napędzany łańcuchem Triplex lub parą kół zębatych, umieszczony wzdłużnie z przodu, za osią przednią
  • średnica cylindra: 68 mm, skok tłoka: 75 mm, objętość skokowa: 1089 ccm
    stopień sprężania: 6,5:1
  • zasilanie: poziomy gaźnik Solex rodziny 26
  • moc maksymalna: 32 KM przy 4600 obr./min
  • instalacja zapłonowa: o napięciu 6V, prądnica 130W, rozdzielacz zapłonu Scintilla, zastępowany sukcesywnie opracowaniem własnym – PAL Magneton
  • układ smarowania: ciśnieniowy
  • skrzynia przekładniowa: czterostopniowa, manualna, biegi 3. i 4. synchronizowane, mechanizm sterowania umieszczony w podłodze, napęd z silnika przekazywany wałem umieszczonym wewnątrz centralnej rury nośnej. W  niewielkiej ilości wczesnych egzemplarzy  przekładnie trójstopniowe.
  • napęd: kół tylnych, mechanizm różnicowy w wyposażeniu standardowym, przełożenie przekładni głównej 4,78
  • nadwozie: szkielet drewniany, poszycie z blach stalowych, wsparte na płycie podłogowej mocowanej do poprzeczek centralnej ramy rurowej, dwudrzwiowe
  • podwozie:  centralna rama rurowa, rozwidlona z przodu pod silnik i skrzynię biegów, z poprzeczkami mocującymi nadwozie
  • zawieszenie kół przednich: trójkątne górne wahacze, poprzeczny dolny resor piórowy, amortyzatory ramieniowe
  • zawieszenie kół tylnych: półosie pędne wahliwe, poprzeczny dolny resor piórowy
  • układ hamulcowy: hydrauliczny, jednoobwodowy, działający na wszystkie cztery koła, hamulce bębnowe obu osi
  • układ kierowniczy: przekładnia śrubowo-kulkowa
  • ogumienie: 5.00×16 lub 5.25×16, obręcze stalowe, tłoczone
  • rozstaw osi: 2485 mm
  • rozstaw kół: 1200 mm – przednich i 1250 mm – tylnych
  • wymiary zewnętrzne: długość 4050 mm, szerokość 1500 mm, wysokość: 1520 mm
  • masa własna: ok. 940 kg
  • prędkość maksymalna: 100 km/h
  • średnie zużycie paliwa: 8-9 l/100 km
  • liczba zbudowanych egzemplarzy: 66904 egzemplarzy wszystkich odmian w okresie maj 1946 – maj 1952
 
 

Katagoria: modele historyczne
Słowa kluczowe: , ,
Opublikowano 2 lata temu.
Publikacja była czytana: 1189  razy.